Toespraak minister Bruins bij de uitreiking van de Zilveren Camera
Op vrijdag 14 februari 2025 reikte minister Bruins (OCW) de Zilveren Camera 2024 uit aan Remko de Waal. De Zilveren Camera is de prijs die uitgereikt wordt aan de maker van de beste persfoto van het eraan voorafgaande jaar.
Het gesproken woord geldt
Beste mensen,
Het is een cliché, maar “een beeld zegt meer dan duizend woorden.” Als man van het woord sta ik dus sowieso met 1-0 achter bij de fine fleur van de vaderlandse fotografie.
Het is een grote eer om u en uw werk vandaag te ontmoeten, en dat geldt ook voor iedereen die daaromheen een onmisbare functie heeft. Een nog grotere eer is het om straks, op advies van de deskundige jury, de Zilveren Camera uit te reiken aan de maker van de beste nieuwsfoto van 2024.
De voorkant van de fotojournalistiek zie ik dagelijks, en ik word er vaak door geraakt. Het zijn de nieuwsfoto’s in kranten en op websites.
Soms sta ik er zelf ook op. Dat blijft vervreemdend.
Maar de achterkant van de fotojournalistiek blijft verborgen, voor mij en de meeste mensen. Terwijl ik weet dat daar de meeste uren worden gemaakt, de moeilijkste beslissingen vallen, het hardst wordt gezweet. Wij zien de foto’s die het nieuws wél halen, maar daarachter is uw werkelijkheid van gemiste ogenblikken, niet doorgestuurde, niet geselecteerde of niet afgenomen foto’s.
Alleen een kleine selectie dringt door tot het nieuws. En de goudklompjes daarvan blijven liggen op de zeef van de Zilveren Camera-nominaties. En tot slot kan er, om Henny Huisman te citeren, maar één de winnaar zijn.
Maar álle nieuwsfotografen zijn tovenaars. Zij doen iets wat helemaal niet kán: ze zetten de tijd stil. De onophoudelijke stroom van opeenvolgende gebeurtenissen, die ons kan overspoelen en overweldigen, weten zij te bevriezen, op het precieze punt van de grootste zeggingskracht.
Klik!
Fotografen nodigen ons uit om anders te kijken naar actuele gebeurtenissen. Anders, dieper en meer betrokken. En zo vormen ze ons beeld van de wereld, zijn ze beeldbepalend voor onze geschiedenis.
1 enkel beeld kan een groot verhaal vertellen. Het kan hard binnenkomen en direct zijn weg vinden naar de emotie. Je kijkt ernaar en je snapt het.
Denk aan het Europese migratieverhaal. Dat kennen we van de foto van Aylan Kurbani, het jongetje dat aanspoelde bij de kust van het Turkse Bodrum.
Evenzo wordt de aardbeving van twee jaar geleden in Turkije aangrijpend samengevat met het beeld van vader Mesut Hancer, die de hand van zijn dochter Irmak blijft vasthouden, terwijl zij onder het puin ligt bedolven. Levenloos.
Foto’s tonen ons zo een wereld vol lijden en ellende, maar gelukkig ook van vreugde en extase. Het iconische beeld van bokser Muhammed Ali, zegevierend boven zijn gevloerde tegenstander. Of prins Claus op de Dam in Amsterdam, vlak voor de geboorte van Willem-Alexander, trots als een pauw. Karel Vereecken won er de Zilveren Camera mee in 1967.
En soms heeft een foto een onverwacht gevolg. Wat als Bart Maat op 25 maart 2021 niet op het juiste moment, op de juiste plaats, met de juiste camera en de juiste instellingen, een foto had gemaakt van de ‘functie elders’-paperassen van verkenner Kajsa Ollongren …? De nieuwe partij NSC, de kabinetsdeelname, en dus zelfs mijn ministerschap liggen allemaal besloten in de trefzekere rechtervinger van de fotograaf.
Waardoor ik vandaag als minister met veel plezier de Zilveren Camera uitreik. Waarmee ik ook het belang en het doel van de stichting onderschrijf.
Om hoogwaardige fotojournalistiek te stimuleren en te waarderen. En om het belang van vrijheid van pers, als bepalend onderdeel van onze democratie, nogmaals te onderstrepen. Nieuwsfoto’s dragen bij aan een vrije samenleving en een beter begrip van de wereld.
De Zilveren Camera beloont foto’s die nieuwswaardig zijn, maar waaruit ook een meesterhand blijkt. En daarom is het Museum Hilversum een zeer geschikte plek om de bevroren geschiedenissen te bewonderen, juist ook op hun artistieke en technische kwaliteiten.
In 1948 was de Nederlandse Vereniging van Fotojournalisten piepjong. De Zilveren Camera ontstond een jaar later.
Wel was er al een wedstrijd met opdrachten die dezelfde dag uitgevoerd moesten worden. Aan het einde van de dag namen de fotografen hun foto’s weer mee naar huis. Ze zeiden: 'Persfoto’s horen niet aan de wand, maar in de krant.'
Die bescheidenheid was toen al ongepast. En gelukkig is de fotojournalistiek verder geëmancipeerd. Niet alleen als nieuwsbron, maar ook als kunstvorm. De sterkste nieuwsfoto’s van 2024 komen straks tot hun volle recht aan de museumwand.
En dan zien we ook wat alle foto’s met elkaar gemeen hebben: hun diepe menselijkheid. Ze laten doorzettingsvermogen, wanhoop, verdriet, schoonheid en verbondenheid zien.
Een foto zegt: zie de mens.
In meer dan driekwart eeuw Zilveren Camera valt dan ook iets op. Er is slechts 2 keer géén mens te zien op de winnende foto’s. Dat was in 1954, toen Hans Akkersdijk de molen op het Oostplein in Rotterdam vastlegde, in lichterlaaie, precies op het moment dat de wieken neerstorten.
De enige andere foto zonder mensen komt van Pierre Crom, uit 2014. We zien as, smeulende brokstukken en de verwrongen vliegtuigmotor van de MH17. De afwezigheid van mensen vertelt hier juist het verhaal, dat is: het abrupte einde en grote gemis.
Beste fotografen,
Jullie bieden ons allemaal een groot geschenk aan. Jullie fijne oog en vakmanschap houden jullie niet voor jezelf, maar delen jullie met ons, via het beeld.
Een indringende foto is een indrukwekkende prestatie. Een optelsom van vaardigheid, vorming en volharding.
Van onderzoek doen, vrienden maken, soms vijanden. Van weten waar je moet staan. Van wachten, heel veel wachten. En van toeslaan op dat éne ogenblik.
Als jouw camera de wereld vangt in hoog geconcentreerde vorm. Dank u wel.
Dat beeld dat alleen jouw oog heeft gezien, maar straks de aandacht van de hele wereld verdient.
Dank jullie wel.